Porosty – niedoceniany element bioróżnorodności Elektrowni Kozienice

Jednym z podstawowych wskaźników jakości środowiska jest obecność w naszym otoczeniu organizmów o prostej strukturze i budowie. Do takich zaliczyć można mszaki czy porosty. Występują one w najrozmaitszych środowiskach, często zajmują miejsca bardzo niegościnne, wydawać by się mogło jałowe. Można je spotkać na nagich skałach, które jako jedyne stworzenia je porastają, w cienistych dnach lasów, kwaśnych torfowiskach czy na litych piaskach. Są organizmami pionierskimi i mało wymagającymi. Porosty są obecnie zaliczane do królestwa tajemniczych grzybów. Biolodzy traktują obecność porostów jako wskaźnika jakości powietrza, są one bowiem bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia związkami siarki i azotu. Na potrzeby oceny zanieczyszczenia powietrza powstała nawet specjalna skala porostowa. Pokazuje ona między innymi, że w centrach miast występują gatunki porostów skorupiastych w niewielkiej liczbie. Najczystsze rejony kraju, wnętrza rozległych kompleksów leśnych, charakteryzują się obecnością wielu gatunków chronionych o budowie krzaczkowatej i listkowatej.

Dużym zaskoczeniem było odkrycie na terenie Elektrowni Kozienice i w bezpośrednim jej sąsiedztwie licznych gatunków tych organizmów. Pochodzą one z grupy porostów rzadkich, ustępujących, chronionych i o okazałej budowie, ze zdrowymi plechami! Nadzór przyrodniczy prowadzony przez Mazowiecko-Świętokrzyskie Towarzystwo Ornitologiczne, wykrył w ostatnich latach około 16 gatunków objętych ochroną gatunkową. W obrębie torowisk, na suchych nasypach czy wałach wiślanych występują naziemne porosty takie jak chrobotki. Wśród nich na uwagę zasługują – będące chronionymi: chrobotek najeżony, chrobotek leśny, chrobotek smukły i reniferowy. Gdzieniegdzie znaleźć można płucnicę islandzką, mającą znaczenie zielarskie, stosowaną w chorobach układu oddechowego. Również na glebie, w środowiskach otwartych, piaszczystych wykryto obecność dwóch rzadkich pawężnic: pergaminowej i psiej. Najliczniej występują porosty nadrzewne. Odnotowano obecność między innymi złotlinki jaskrawej i przylepnika złotawego, które wraz z pustułką rurkowatą preferują brzozy. Z kolei popielak pylasty występuje na starych sosnach, których w sąsiedztwie zakładu, ale też na terenie samej Elektrowni nie brakuje. Z porostów najrzadszych wykryto takie gatunki nadrzewne jak biedronecznik Jeckera, brodaczka kępkowa czy żółtlica chropowata. Obecności wielu innych porostów sprzyjają liczne konstrukcje betonowe i dojrzałe drzewostany. Spotykamy tu wszędobylskie i powszechne misecznice, złotorosty, mąkle, pustułki pęcherzykowate oraz tarczownice bruzdkowane. Na terenie Elektrowni Kozienice może występować około 70 gatunków tych ciekawych organizmów, świadczących o dobrej jakości powietrza.