Rodzice lepiej oceniają żłobki, gdy poznają je z własnego doświadczenia. Badanie pokazuje, co zmienia ich zdanie

Od wielkiej niewiadomej i pełnych obaw wyobrażeń do pozytywnych doświadczeń i realnych korzyści w życiu rodziny i lokalnej społeczności. Taką drogę przechodzi żłobek w percepcji rodziców, którzy skorzystali z możliwości instytucjonalnej opieki dla swoich najmłodszych pociech. Badania dotyczące doświadczeń rodziców związanych z instytucjonalną opieką nad dziećmi do lat 3, zrealizowane w ramach projektu Akademia Rozwoju Żłobków, potwierdzają, że po rozpoczęciu korzystania z opieki żłobkowej wątpliwości się rozwiewają, a jej ocena się poprawia. Odsetek rodziców pozytywnie oceniających opiekę wzrósł z 49% przed jej rozpoczęciem do 64% po zdobyciu własnego doświadczenia

Strach ma wielkie oczy

Rodzic zbiera informacje o żłobku, ogląda placówki, słucha opinii, ale i tak nie wie, jak jego własne dziecko odnajdzie się w grupie i nowym otoczeniu. Pojawiają się liczne obawy, najczęściej dotyczące częstych infekcji (29%), płaczu i tęsknoty (28%) oraz tego, że dziecko jest jeszcze zbyt małe (28%).

Jedyną obawą i stresem, największym jak dla mnie do tej pory, to są właśnie wirusy i choroby. No ale to jest nie do przeskoczenia. To jest zawsze takie trochę dołujące, że te dzieciaki muszą się tam wymęczyć i to dla mnie było chyba najbardziej takie stresujące. Ale na pewno nie na tyle, żeby rozważać zaprzestanie chodzenia

– mówi jeden z rodziców poddanych badaniu. Mniej znaczące, ale również obecne wśród dręczących rodziców niepokojów, są te związane z bezpieczeństwem fizycznym maluchów i uważnością opiekunów.

Pozytywnie zaskoczeni

Jednak z biegiem czasu, po rozpoczęciu korzystania ze żłobka, rodzice opisują, że ich wyobrażenia zwykle nie znajdowały potwierdzenia w codziennym doświadczeniu. Najbardziej nieuzasadnioną obawą okazała się ta dotycząca wieku dziecka (24%). Podobne wnioski pojawiają się w odniesieniu do rozłąki oraz jakości opieki. W większości przypadków rodzice uznawali je za przesadzone, bowiem codzienny kontakt z kadrą, obserwowanie dziecka i komunikacja z placówką budowały poczucie bezpieczeństwa.

Częściowo potwierdzała się obawa dotycząca adaptacji. Początek bywał trudny i emocjonalny, czy to po stronie dziecka („Był płacz, płacz, płacz. Przez chyba 2 czy 3 tygodnie i codziennie jak ją tam zaprowadzałam na te parę godzin. Większość [dni] była przepłakana, a potem nagle: pstryk i już nie.”), czy rodzica („Wiadomo, dla każdego rodzica jest to ciężkie, ale to było dla mnie chyba cięższe niż dla niej, tak myślę.”). Najczęściej jednak adaptacja nie była ani tak dramatyczna, ani nie trwała tak długo, jak wcześniej zakładali rodzice. Potwierdziła się jedynie obawa dotycząca częstego chorowania. W badaniu rodzice opisywali infekcje jako najbardziej realny i uciążliwy koszt początkowego okresu korzystania ze żłobka.

Doświadczenie korzystania ze żłobka to taka konfrontacja z rzeczywistością, która mile zaskakuje. Oczywiście nie wszystko okazuje się łatwe. Adaptacja może być trudna, a częste przeziębienia są realnym problemem. Ale wiele obaw dotyczących samej opieki, bezpieczeństwa czy tego, że dziecko jest „za małe”, okazuje się przesadzonych. Za to rodzic
zaczyna widzieć konkretne zmiany u dziecka: większą samodzielność, bardziej regularny rytm dnia, rozwój mowy, ciekawość świata, łatwiejsze kontakty z rówieśnikami

– opowiada Krystyna Radkowska, prezeska Fundacji Zwalcz Nudę, ambasador projektu Akademia Rozwoju Żłobków.

„Jest bardziej samodzielny…”

Rodzice dzieci uczęszczających do żłobka najczęściej zauważają u nich właśnie większą samodzielność. Maluchy zyskują ją, ucząc się m.in. samodzielnego jedzenia, picia z kubka, ubierania się czy komunikowania swoich potrzeb. Dorośli zwracają też uwagę na bardziej regularny rytm dnia, lepszy rozwój mowy i bogatsze słownictwo oraz większą ciekawość świata – każdą z tych zmian wskazywało około 25% badanych. Ponad 60% rodziców uważa również, że dzięki pobytowi w placówce dziecko łatwiej nawiązuje relacje z innymi, a podobny odsetek dostrzega pozytywny wpływ żłobka na rozwój emocjonalny.

W grupie rówieśniczej dzieci uczą się współpracy z innymi, dzielenia się, czekania na swoją kolej i nawiązywania kontaktów, a także stają się bardziej otwarte i odważne w nowych sytuacjach. Odnajdywanie się w zasadach obowiązujących w placówce ułatwia też późniejsze wejście w środowisko przedszkolne

– podkreśla Radkowska.

Żłobek, z którym można rozmawiać

W swoich relacjach rodzice zauważają też zmiany zachodzące w placówkach, m.in. nowe lub nowocześniejsze budynki i wyposażenie, własne place zabaw, możliwość korzystania z przestrzeni na zewnątrz czy organizowanie różnorodnych zajęć dla dzieci. W opowieściach pojawiły się przykłady placówek z własną kuchnią i jadłospisami przygotowywanymi przez dietetyka.

Rodzic zaczyna wiedzieć, jak pracują opiekunowie, jak komunikują się z rodziną, jak dziecko reaguje na panie, jak wygląda jego dzień. To, co buduje zaufanie, to profesjonalizm i doświadczenie kadry, możliwość kontaktu z placówką i codzienna informacja zwrotna

– mówi Radkowska.

Gdy zyskuje dziecko, zyskuje cała rodzina

Korzyści dotyczą jednak także rodziców i funkcjonowania całej rodziny. W opiniach rodziców żłobek jest przede wszystkim postrzegany jako możliwość powrotu do pracy, utrzymania ciągłości zawodowej i poprawy sytuacji finansowej rodziny. Rodzice mówią też o odciążeniu organizacyjnym, możliwości odpoczynku i odzyskania części aktywności poza opieką nad dzieckiem. W rodzinach z kilkorgiem dzieci żłobek pomaga natomiast rozłożyć uwagę i obowiązki między członków rodziny. 

… a także gmina

Z perspektywy gminy istotne jest, czy rodzice mogą pracować, planować życie, a na koniec – zostać w swojej miejscowości. Dostępność żłobka może bowiem wpływać na decyzje rodzin dotyczące miejsca zamieszkania. W badaniach pojawia się również wątek integracji mieszkańców: rodzice poznają dzięki placówce inne rodziny i tworzą lokalne relacje. Badani oceniają więc dostępny żłobek jako element infrastruktury ważnej dla młodych rodzin. Może on ułatwiać rodzicom powrót do pracy, dawać rodzinom większą stabilność, wspierać decyzję o posiadaniu kolejnego dziecka i być sygnałem, że gmina odpowiada na potrzeby osób wychowujących małe dzieci. 

Co można poprawić?

Rodzice korzystający z opieki instytucjonalnej uważają, że poczucie bezpieczeństwa lub komunikację z placówką poprawiłyby mniejsze grupy (32%), częstsza informacja zwrotna o dziecku (28%), czy większa liczba opiekunów przypadających na grupę (28%). Podobne znaczenie ma codzienny kontakt z placówką: dla 25% rodziców możliwość kontaktu w ciągu dnia jest jednym z głównych źródeł spokoju. 

Badania pokazują też, że rodzice nie oczekują stałego podglądu dziecka, ale konkretnych informacji o jego dniu: czy jadło, spało, bawiło się, jak się czuło i czy wydarzyło się coś nietypowego. Krótka rozmowa przy odbiorze dziecka jest wskazywana jako szczególnie ceniona forma kontaktu, a w części placówek uzupełniają ją aplikacje i inne kanały komunikacji.